Evgenia Saré

1959 yılında Erivan, Ermenistan’da doğan Evgenia Sarkissian (Saré), kendi memleketinde bulunan Ulusal Güzel Sanatlar Akademisi’nden mezun oldu. Kırktan fazla tiyatro ve dört sinema filminde yer aldığı set tasarımcılığı mesleğinin yanı sıra karakterlerine hayat vermek için seramikten bronz heykellere, gravürden monotipe uzanan birçok tekniği araştırmıştır. 1991 yılında Paris’e taşınmasından itibaren kendisini neredeyse tamamen yağlıboya resimlere adamış olan sanatçının eserleri birçok özel koleksiyonda ve müzede yer almaktadır. 

“Resim yapmak için tek motivasyonum resmetme sürecinden aldığım haz. Tatlı, güzel, şık ve hepsinden öte çok insan olan karakterlerimle iyi hissediyorum. Her zaman çalışıyorum, elimde bir fırça ya da kalem olmasa da her bakış, her hareket, her söz, gelen geçenler, etrafımdaki her şey hazinemi oluşturuyor. Karakterlerimi arındırıyorum, hasetliği, tatsızlığı, gündelik güçlüklerin gri perdesini uzaklaştırıyorum ve resimlerimin içinde hayatlarına dinginlik ve mutlulukla devam edebiliyorlar.” -Saré 

Resimlerinde yarattığı atmosfer, karakterler, kostümler ve renkler çoğu zaman sahne gibi hazırlanmış hissi verir. Tuvaldeki yerleşimlerin geometrisi, boş alanların kullanımı ve kostümler figürlerin sahneye girip duruşlarını koruyabildiği ve okunabildiği bir düzlem kurar. İzleyiciye bu mekânların boşaltılmış, teatral ve hafif tekinsiz bir sahne dekoru gibi işlediğini; böylece yüzlerin ve bedenlerin merkeze taşındığını vurgular.

Bu kurgulanmış sahnelerde Zyuziki belirir: Saré’nin tekrar eden oyuncu kadrosu, yani resimlerinin öznesi olan figürleri. Yuvarlak, yer yer aksayan fizyonomilere sahip, tuhaf ama şefkatli varlıklar; farklı sahnelerde karşılaşılan kalabalık bir aile gibi tuvallere geri dönerler. Sanatçı onları, bizden farklı ama tanınabilir derecede insani değerlere ve ölçülere sahip “muazzam bir aile” olarak tanımlar; bu yüzden izleyici, paralel bir topluluk oluşurken bile çoğu kez kendinden bir şeyler görme şansı yakalar. Zyuziki ikililer ve küçük gruplar oluşturur, beklenmedik şapkalar, aksesuarlar, hayvanlar ya da kostümü andıran unsurlar taşır ve kendi âdetlerine göre davranırlar; ton acımasız değil, grotesk-neşelidir ve hiciv aniden şefkate karışır.

Uyguladığı teknik dolayısıyla Saré yavaş ve klasik bir çalışma prensibine sahiptir. Pleksiglas üzerine gravür/oyma, monotype ve yağlıboya arasında dolaşmış; çoğu zaman hassas bir çizimin üzerine katmanlar ve şeffaf vernikler (glaze) ekleyerek, kuruma süresi isteyen bir yüzey inşa etmiştir. Kâğıt işlerinde rafine pastel tonlar ve transparan yıkamalar groteski “insanileştirir”; yağlıboyada ise binlerce küçük fırça darbesi ışığı tutan cilalı bir deri etkisi yaratabilir. Saré’nin özellikle “düşünmeye zaman tanıyan ve aceleyi kabul etmeyen” 15.–16. yüzyıl tekniğini bilinçli olarak seçtiğini söylemesi, bugünün tepkisel görüntü kültürüne karşı bir duruşu da işaret eder.

Sanat tarihinin merceğinden bakıldığında Saré’nin eserleri, grotesk ve karnavalesk Avrupa geleneğiyle Bosch ve Bruegel’den Callot, Daumier ve hatta Goya’ya uzanan geleneklerden esinlenir; fakat bu mirası yermek için değil, insanileştirmek için kullanır. Onun “grotesk gerçekçiliği”, boş güzellik ideallerini delip geçer; formların şişkin, yamuk ve düğümlü hâlleriyle gelmesine izin verir ve sonra bu varoluşun kendi mantığı içinde güzellik ortaya çıkar.