Sayat Uşaklıgil

Biyografi:
1975 İstanbul’da doğdu
1993-1997 Mimar Sinan Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Resim Bölümü
1997-1999 Mimar Sinan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans
Programı

Ödüller:
1997 Sakıp Sabancı Vaksa Ödülleri, Resim Bölümü Birincilik Ödülü

Kişisel Sergiler:
2019 Multu Kalabalıklar, Galeri 77, İstanbul, Türkiye
2018 Zamanlar Arası, Galeri Kambur Arnavutköy, İstanbul, Türkiye
2012 Yıldızlar Geçidi, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
2009 Suskonuş, Karşı Sanat Çalışmaları, İstanbul, Türkiye
2003 İş Bankası-Parmakkapı Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye

Grup Sergileri:
2017 Şimdinin Kırılganlığı, Daire Galeri, İstanbul, Türkiye
2016 Nefes 3, Merkür Galeri, İstanbul, Türkiye
2015 Gerçekliğin Kurgusu, Russo Art Galeri, İstanbul, Türkiye
2015 Las Menınas Yorumları, Karşı Sanat Çalışmaları, İstanbul, Türkiye
2012 Kıyamet, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
2012 Hep Birlikte V, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
2011 Hep Birlikte IV, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
2011 Hep Birlikte III, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
2011 I. İstanbul Yaz Sergisi, Beyaz Art Sanat Limanı, İstanbul, Türkiye
2011 Dream Night (Rüya Gecesi), Swiss Otel, İzmir, Türkiye
2011 Bağlantı, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
2010 Vicino A Noi (Yakında), Ufficio Cultura e İnformazioni dell’Ambasciata di Turchia a Roma, İtalya
2010 Quintessenze (Cevherler), Scuderie Aldo Brandini, Frascati, Roma, İtalya
2009 Movimento Sintesi in İstanbul (İstanbul Sentez Hareketi), Caddebostan Kültür Merkezi-CKM, İstanbul, Türkiye
2009 My Name Is Casper (Benim Adım Casper), 216 Düşünce ve Üretim Alanı, Karşı Sanat Çalışmaları, Tarihi Sümerbank Binası, İstanbul, Türkiye
2009 Sintesi (Sentez), Türk-İtalyan Resim Sergisi, Altamira Sanat Galerisi, Mersin, Türkiye
2009 Sintesi (Sentez), Türk-İtalyan Resim Sergisi, Atatürk Üniv. K. M. Sanat Galerisi, Erzurum, Türkiye
2009 Sintesi (Sentez), Türk - İtalyan Resim Sergisi, İpsar, Roma, İtalya
2008 Sintesi (Sentez), Caddebostan Kültür Merkezi-CKM, İstanbul, Türkiye
2007 ARKHE Grup Sergisi, Caddebostan Kültür Merkezi-CKM, İstanbul, Türkiye
2006 Homo Ludens – Quando l’arte entra in gioco (Sanat Devreye Girdiğinde), NeoArt Gallery, Roma, İtalya
2004 ARKHE Grup Sergisi 4, Akademililer Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
2003 ARKHE Grup Sergisi 3, Mine Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
1999 Karma Sergi, Galatea Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
1999 Türk Kalp Vakfı Resim Sergisi, İstanbul, Türkiye
1999 Ayşe & Ercüment Kalmık Vakfı, 5. Resim Yarışması Sergisi, İstanbul, Türkiye
1999 ARKHE-ARCHE Grup Sergisi 2, Elhamra Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
1998 ARKHE Grup Sergisi 1, Galatea Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
1998 Mimar Sinan Üniversitesi, G.S.F. Litografi ve Serigrafi Sergisi, İstanbul, Türkiye
1998 Genç Etkinlik 2, KAOS Sergisi, Tüyap, İstanbul, Türkiye
1997 Türk Kalp Vakfı Resim Sergisi, İstanbul, Türkiye
1997 Ayşe & Ercüment Kalmık Vakfı 4. Resim Yarışması Sergisi, İstanbul, Türkiye
1996 Habitat II, ÖTEKİ, Çağdaş Sanat Sergisi, Antrepo, İstanbul, Türkiye

Fuarlar:
2012 Contemporary İstanbul Çağdaş Sanat Fuarı, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi ile, İstanbul, Türkiye
2012 Art Bosphorus Çağdaş Sanat Fuarı, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi ile, İstanbul, Türkiye
2011 Contemporary İstanbul Çağdaş Sanat Fuarı, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi ile, İstanbul, Türkiye
2011 Art Bosphorus Çağdaş Sanat Fuarı, Artgalerim Nişantaşı Sanat Galerisi ile, İstanbul, Türkiye
2010 Art Bosphorus Çağdaş Sanat Fuarı, Arte Vista Standı, İstanbul, Türkiye
2010 ARTİST 20. Tüyap Sanat Fuarı, Manik Atak Sergisi, İstanbul, Türkiye
2009 ARTİST 19. Tüyap Sanat Fuarı, Sistem Arızası Sergisi, 216 Standı, İstanbul, Türkiye
2009 İmmagina, Reggio Emilia Sanat Fuarı, İtalya
2009-2004 ARTİST Tüyap Sanat Fuarı, ARKHE Grup Sergileri, İstanbul, Türkiye

Performanslar:
1996 Eric Anderson ile OPUS 29 Performansı, AKM, İstanbul, Türkiye

Sayat Uşaklıgil 1975 yılında İstanbul’da doğdu. 1997 yılında Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümünü birincilikle bitirdi. Aynı kurumda yüksek lisans eğitimini tamamladı. “Arkhe” ve “216” insiyatifleriyle grup sergileri düzenledi. Yurtiçi ve yurtdışı olmak üzere çeşitli sergi ve fuarlara katıldı. Çalışmalarına halen İstanbul’daki atölyesinde devam etmektedir.

Sayat Uşaklıgil resimlerinde mekânsal ve zamansal zıtlıkları, geçmişin belleğinden kalan formlarla buluşturur. Nostaljik kadın figürleri en masum halleriyle, günümüz dünyasının görsel algısının çok uzağından kopup gelirler. Kendi zamanlarında donup kalmış figürleri devinim halindeki sonsuz evren içinde, zamanlar üstü bir boyuta taşır. Bu absürt kolaj izleyici üzerinde zamansal gelgitler yaratır. Sanatçı yapıtlarında geçmiş zamana ait figürlerin güzellik anlayışını eski kitap illüstrasyonları estetiğinde birleştirip harmanlarken zamanlar arası bir geçirgenlik sunar. Eserlerinde jestlere ve yüzlere odaklanan Uşaklıgil mekansal kopukluklarla gelecek ve geçmiş arasındaki senkron kaymasını işler. Bu uyuşmazlık resimlerdeki renkli ve siyah-beyaz alanların zıtlığıyla da güç kazanır.

Tuvalde resmedilen figürler artık hayatta olmayan, belirli bir zaman diliminin sembolü ve ikonlarıdır. Sadece fotoğraflarda belge veya anı olarak kalan bu formları resimlerinde kullanan Uşaklıgil “Memento Mori” (fani olduğunu hatırla) deyişine de işaret eder. Bunu bazen sürreal, bazen dingin bir atmosferde sunar bizlere.


Yorum:
      ÜTOPİK MUTLULUKLAR, SÜR(REAL) GERÇEKLİKLER
      Figüratif, ütopik, sürreal çerçevelerde zaman, uzam ve mekân bağlamında yapıtlar üreten Sayat Uşaklıgil, eserlerinde ironik bütünsellikler yaratır. Sanatçının akrilik boya ile ürettiği çeşitli formlardaki tabloları figüratif bir yoğunluk, mekânsal bir derinlik içinde alternatif ve çok boyutlu gerçeklikler sunar. Uşaklıgil illüstratif ve sinematografik bir üslup ile ele aldığı yapıtlarında, ağırlıklı olarak kadın figürleri ve kimi zaman da karma bir biçimde kadın-erkek figürlerini yan yana kullanır. Masum ve mutlu figürler ile gülen, gülümseyen ve çoğu zaman eğlenceli anları betimleyen sanatçı, geçmiş ve bugünün birlikteliği içindeki figürleriyle nostalji, mekânlarıyla da salt realiteye dayalı bir sentez oluşturur.

      Sayat Uşaklıgil tablolarını, kompozisyonlarını oluştururken 1940 ve 1950’li yıllara ait siyah-beyaz nostalji fotoğraflarından yararlanır. Birebir ve direkt olarak kullanmadığı ancak bir temsil ve yaklaşım olarak yararlandığı bu fotoğraflar, sanatçının yapıtlarında geçmiş ve bugün arasında değişen ve dönüşen moda, teknoloji, edebi, kültürel yaklaşımlar ve yaşam biçimi hakkında mikro ipuçları yaratır. Yapıtlarda izlenen figürler daimî bir dinamizm ve mutluluk içinde görünür. Absürt bileşimlerle sunulan figürler için “an”da olmak ve “an”ı yaşamak, o zamanı değerlendirmek önemli bir gösterge olarak sunulur.

      Sanatçının eğlenceli ve mutlu döngüleri betimlediği yapıtları klasik bir pentür etkisinden ziyade alternatif ve minimal bir plastik dilin kodlarını içerir. Uşaklıgil’in bireysel yönelimi ve beslendiği çeşitli kültürel konular eserlerine de bir izdüşüm olarak yansır. Sanatçı, kişisel ilgi alanı ve beslendiği konuların bazılarından, nostaljide kalan sinema afişlerinden, geçmiş zamana ait kitap kapakları imajlarından ve illüstrasyonlardan esinlenerek yapıtlarında bunları görünür hale getirir. Minimal ve illüstratif bir üslup ile ele aldığı pentürlerinde sanatçı, akrilik gibi hızlı kuruyan ve biçim vermenin çok da kolay olmadığı bir malzemeyi ustaca kullanarak kompozisyonlarına etkileyici bir görsellik kazandırır. Formal olarak tuvallere yansıyan imgelerde birden çok karenin üst üste gelerek neredeyse bilim kurgu efekti gibi bir görüntü ile buluştuğu yapıtlar, mekân ve figür denkleminde bağımsız ve çarpıcı kontrastlıklar yaratır. Sanatçının kompozisyonlarında öznel belleğinin arşivlerinden çıkardığı geçmişe ve an’da kalanlara dair natürel bir nostalji etkisiyle yarattığı kompozisyonları, güldürücü ve sevinç içindeki zamanlara referans verir. Uşaklıgil’in tablolarında izlenen ağırlıklı kadın ve ara ara erkek figürler neredeyse uzun zaman önceye dayanan, o an’ın hafızasına referans veren imgelerin dönüştürülmüş hallerinden oluşur. Tablolardaki figürler ne yapar? Ne ile uğraşır? Gülerek, eğlenerek bakan, çoğunluğu kadın, bir kısmı erkek figürler bağımsız ve kurgusal gerçeklikler içinde imkansıza yakın anları izleyiciye sunar. Müzik aletleri çalarak, müzik yapan, siyah-beyaz kadın figürlerinin olduğu bir tabloda, arkada yalın, olağan ancak göz alıcı bir kırmızı ile o momente dair olan enerjiyi ve duygusal yoğunluğu aktarır. Çok figürlü, his yoğunluğun ön planda olduğu, dönemin moda algısı, yaşam biçimi ve entellektüel döngüsünün yansıdığı imajlar Uşaklıgil’in tekniği ile daha da gösterişli bir hale bürünür.

      Sanatçı kullandığı boyalarda monokrom ve renk cümbüşleri ile çarpıcı ahenkler yaratır. Çoğu zaman arka planın renkli ve figürlerin siyah-beyaz resmedildiği yapıtları, sanatçının sanat tarihinin köklerinden aldığı referansları da izleyiciye sunar. Dikkat çekici ve gösterişli renklerle Barok’un dinamizm ve devinim içindeki canlı renk ve biçimlerini tercih eder. Bu sayede tuvallerde görünen imgelerin sevinçli halleri ve aktif hareketleri daha da canlandırılarak renk ve biçimsel bir bütünlük içinde harmanlanır. Soğuk ve sıcak renkler arasında pastel ve frapan renkleri, yekpare plastik bir kolajın zıtlıkları içinde izleyiciye sunar. Zıtlık içindeki figüratif ve uzamsal mutlak eklektizm tablolardaki kavramsal biçimciliğe de yoğun olarak destek sağlar.

      Sayat Uşaklıgil tablolarında geçmişten bugüne kişisel ilgi alanından yola çıkarak betimlediği ve kullanmayı tercih ettiği aktif mekân görüntüleri ile de kurgusal plastik imajlar yaratır. Aksiyon halinde birinci planda yer alan figürlerden sonra, ikinci planda daha naif bir devinim ile katmanlı gerçeklikler ile sunulan absürt mekânlar göze çarpar. Dik ve çetin dağların ufuklarında mavilikler içinde süzülen ufolar, uzay araçları, distopik bir evren, yeşillikler içinde Orta Çağ’dan kalma şatolar, tropik cangılları andıran çok ağaçlı görüntüler ya da bilim kurgu ve gerilim filmlerinin önemli ikonik mekân ve sahnelerinin kullandığı arka planlar absürt bir biçimde çoğulcu algı katmanları şeklinde tablolarda yer alır. Sanatçı yapıtlarının arka kısmında yer alan görüntü ile birinci planda yer alan görüntüleri titizlikle kurgular. Hortuma kapılmış bir ineğin korkutucu görüntüsü karşısında, ön planda bir grup hala dans eder, izleyicinin tablodaki ifade ve imge gücü karşısında yaşadığı korku ve gerilim, resimde yer alan ve dans eden kalabalık tarafından fark edilmez ya da önemsenmez. Sanatçı hortumun etrafındaki her şeyi silip süpürdüğü bir kaotizm ile dans eden figürlerin kısa bir an sonraki yok olma veya kurtulma çabaları arasındaki ince çizgiyi izleyiciye hatırlatır. Burada oldukça ironiktir ki izleyici gerilirken, tablodaki figürlerin olacaklardan habersiz hali sanatçının kurguladığı duygusal ve düşsel sentezi oldukça güçlü bir biçimde aktarır.

      Sanatçı geçmiş ve gelecek arasındaki absürt mekân seçimleri ve figürlerin jestleri ile illüstratif bir gerçeklik sanrısı sunar. Karşıtlık oluşturan konu zamanlararasılık ve gerçeklik boyutudur. Geçmişteki fotoğraf karelerinden tablolara dönüştürülerek yansıtılan figürler bulundukları noktada ebedi bir mutluluk ve sevinç içindedir. Daha da ilginç olabilecek bir diğer konu ise fotoğraflardan yararlanılarak oluşturulmuş olan bu pentür kolajlarda yer alan figürlerin artık hayatta bile olmadığıdır. Tuhaf bütünsellikler içinde yer alarak gerek uzay gerekse bir otelin balo salonu gibi alanlarda görünen bu insanlar, geçmişten bugüne gelerek ânı yaşamayı, ölümlü olmayı, geçiciliği ve dünyevi bir varyasyonu da anımsatır. Sanatçının “Memento-Mori” (fani olduğunu hatırla) üzerine de odaklandığı figüratif yaklaşımı mutluluk, sevinç, korkutucu gerçeklere karşı umarsızlık ve ânı yaşama ve hissetme imgeleminin de bir göstergesidir.

      Zaman, mekân-uzam kavramının medcezirleri arasında o ana/momente odaklanmış, akvaryumda yanında bir köpek balığı ile donuk, ancak etkilenmiş bir şekilde film izleyen figürler, 20. Yüzyılın ortalarında yer alan film karelerinden fırlayıp gelmiş gösterişli ve şuh kadın imgeleri, elinde plaklar müzik üzerine düşünen, illüstratif bir çarpıcılık ile siyah-beyaz bir güç dengesi ve monokromun keskin armonisi ile tasvir edilen kadınlar, pastel bir pembe ton önünde bir erkeğin güzellik ve estetik söylemleri üzerine kadın izleyicilerin heyecanlı bakışları içinde, bir kadına makyaj yaptığı resim, Mr. Spock’un olağan bir görüntüde ancak bir uzay gemisi içinde bir sınıfa uzay ve kâinat hakkında verdiği dersle ve son olarak sanatçının kendisinin de resme dahil olarak Stanley Kubrick’in Shining adlı korku filmdeki Overlook Oteli’ndeki kalabalık bir güruh içindeki şen halleri. Sanatçı yapıtlarında ironik olarak mekânsal ve figüratif bir yaklaşım ile kurgusal, imgesel ve illüstratif bir dünyanın kapılarını aralar. Resimlerinde izlenen figürler; geçmişten bugüne gelen, uzamın geçirgen durumları ile mutluluğun geçiciliği, hayatın faniliği, güzel anların sonu ve yaşanılan her anın keyif içinde sürmesi gerektiği savı üzerinden salt estetik, kavramsal bir bütünlük ve imge gücü ile yaratılır. Her bir kompozisyonda absürt bir durumun söz konusu olduğu resimler, öznel ve nesnel ikonalarla da desteklenerek keskin, dinamik, aksiyon halinde dikkat çekici zıtlıklarla aktarılır.

      Sonucunda, Sayat Uşaklıgil illüstratif ve yalın bir üslup kullanarak yaptığı kolaj resimlerinde, merkezde yer alan figürler ve arka planda yer alan minimal renkler ya da tuhaf atmosfer ile geçici mutluluk durumlarını, zamanın geçiciliği ve anıların değerini plüralist bir biçimde vurgular. Sanatçı çok boyutlu, katmanlı ve metaforik resimleri ile bireysel bir hafızanın izlerinden yola çıkarak salt bir estetik bütünlük ve çarpıcı bir imge şöleni izle izleyiciyi karşılar!

Melike Bayık